Kronik Prostatit / Kronik Pelvik Ağrı Sendromu

Sanılanın aksine kronik prostatit hastalarının büyük çoğunluğunda aktif bir bakteriyel enfeksiyon bulunmaz. Günümüzde bu hastalık daha doğru bir ifadeyle Kronik Pelvik Ağrı Sendromu (Chronic Pelvic Pain Syndrome - CPPS) olarak tanımlanmaktadır.

Hastalık yalnızca prostat bezini değil; pelvik taban kaslarını, sinir sistemini ve psikolojik durumu da etkileyen çok faktörlü bir sağlık sorunudur.

Kronik Prostatit Belirtileri

Şikâyetler hastadan hastaya farklılık gösterebilir ve dönem dönem artıp azalabilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Kasık ağrısı
• Testislerde ağrı veya rahatsızlık hissi
• Perine (makat ile testis arası) ağrısı
• Penis ucu ağrısı veya yanması
• İdrar yaparken yanma
• Sık idrara çıkma
• Ani idrar yapma hissi
• İdrar yaptıktan sonra tam boşalmama hissi
• Boşalma sırasında ağrı
• Boşalma sonrası uzun süren rahatsızlık hissi
• Cinsel istekte azalma
• Sertleşme kalitesinde azalma
• Günlük yaşam kalitesinde belirgin düşüş

Bazı hastalarda ağrı en belirgin yakınma iken, bazı hastalarda idrar yapma şikâyetleri veya cinsel fonksiyon bozuklukları ön planda olabilir.

Kronik Prostatitin Nedenleri

Kronik prostatitin tek bir nedeni yoktur. Günümüzde hastalığın birçok mekanizmanın birlikte etkisiyle ortaya çıktığı kabul edilmektedir.

Olası nedenler arasında şunlar yer alır:

• Pelvik taban kaslarında aşırı kasılma
• Sinir sisteminde ağrı duyarlılığının artması
• Geçirilmiş enfeksiyonlara bağlı kalıcı inflamasyon
• İdrarın prostata geri kaçması (intraprostatik reflü)
• Bağışıklık sistemi ile ilişkili mekanizmalar
• Oksidatif stres
• Uzun süreli stres ve anksiyete
• Merkezi sinir sisteminde ağrı işleme mekanizmalarının değişmesi

Bu nedenle kronik prostatit yalnızca antibiyotikle tedavi edilebilecek bir enfeksiyon hastalığı değildir.

Kronik Prostatit Nasıl Tanı Alır?

Tanı büyük ölçüde hastanın ayrıntılı öyküsü ve fizik muayenesi ile konulur.

Gerekli durumlarda şu değerlendirmeler yapılabilir:

• Tam idrar tahlili
• İdrar kültürü
• Üroflowmetri
• Rezidü idrar ölçümü
• PSA (uygun yaş grubunda)
• Üriner sistem ultrasonografisi
• Gerektiğinde sistoskopi veya ileri görüntüleme yöntemleri

Bazı hastalarda benzer şikâyetlere neden olabilecek mesane hastalıkları, prostat büyümesi, üretra darlığı veya taş hastalıklarının dışlanması gerekebilir.

Yaşam Tarzı Düzenlemeleri Tedavinin Temelidir

Kronik prostatitte en önemli tedavi basamaklarından biri yaşam tarzı değişiklikleridir.

Pek çok hastada şikâyetler günlük alışkanlıklarla yakından ilişkilidir.

Hastalara genellikle şu önerilerde bulunulur:

• Gün içinde yeterli miktarda su tüketmek
• Uzun süre oturmaktan kaçınmak
• Düzenli yürüyüş yapmak
• Kabızlığı önlemek
• Düzenli uyku alışkanlığı kazanmak
• Stresi azaltmaya yönelik yöntemler uygulamak
• Uzun süre bisiklet veya motosiklet kullanımını sınırlamak
• Soğukta uzun süre kalmaktan kaçınmak

Bazı hastalarda bu düzenlemeler tek başına bile belirgin rahatlama sağlayabilir.

Beslenmenin Önemi

Her hastada aynı olmasa da bazı yiyecek ve içecekler şikâyetleri artırabilir.

Özellikle aşağıdaki ürünlerin bazı hastalarda yakınmaları tetiklediği bilinmektedir:

• Aşırı kahve tüketimi
• Enerji içecekleri
• Fazla çay
• Alkol
• Gazlı içecekler
• Acı ve baharatlı yiyecekler

Hastaların kendi tetikleyicilerini belirlemesi ve bunlardan mümkün olduğunca uzak durması faydalı olabilir.

Destekleyici Tedaviler

Kronik prostatit tedavisi çoğu zaman tek bir ilaçla başarılamaz. Günümüzde çok yönlü (multimodal) tedavi yaklaşımı önerilmektedir.

Hastanın şikâyetlerine göre aşağıdaki tedaviler birlikte planlanabilir.

İlaç Tedavileri

Uygun hastalarda;

• Alfa blokerler
• Antiinflamatuvar ilaçlar
• Kas gevşeticiler
• Nöropatik ağrı tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar
• Seçilmiş olgularda antibiyotik tedavisi

kullanılabilir.

Her hastaya uzun süre antibiyotik verilmesi doğru değildir. Bakteriyel enfeksiyon kanıtı olmayan hastalarda gereksiz antibiyotik kullanımı hem fayda sağlamaz hem de antibiyotik direncine katkıda bulunabilir.

Pelvik Taban Fizyoterapisi

Son yıllarda kronik prostatit tedavisinde en fazla önem kazanan yöntemlerden biri pelvik taban fizyoterapisidir.

Pelvik taban kaslarında sürekli kasılma bulunan hastalarda;

• Manuel gevşetme teknikleri
• Germe egzersizleri
• Solunum çalışmaları
• Biofeedback uygulamaları

belirgin fayda sağlayabilir.

Özellikle kas spazmı ön planda olan hastalarda başarı oranları oldukça yüksektir.

Psikolojik Destek

Kronik ağrı uzun süre devam ettiğinde stres, kaygı ve depresyon gelişebilir.

Benzer şekilde yoğun stres de mevcut ağrıyı artırabilir.

Bu nedenle bazı hastalarda psikolojik destek, bilişsel davranışçı terapi veya stres yönetimi programları tedavinin önemli bir parçası olabilir.

Bitkisel ve Destek Ürünleri

Bilimsel çalışmalarda bazı destek ürünlerinin seçilmiş hastalarda semptomları azaltabileceği gösterilmiştir.

Bunlar arasında;

• Polen ekstraktları
• Quersetin
• Omega-3 yağ asitleri
• Bazı antioksidan kombinasyonları

yer almaktadır.

Ancak bu ürünler tek başına tedavi değildir ve mutlaka hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Kronik Prostatit Tamamen Geçer mi?

Kronik prostatit bazı hastalarda tamamen düzelebilir, bazı hastalarda ise dönem dönem alevlenmeler gösterebilir.

Tedavinin amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değil;

• Yaşam kalitesini artırmak,
• Günlük aktiviteleri normale döndürmek,
• İdrar yapma şikâyetlerini azaltmak,
• Cinsel fonksiyonları iyileştirmek,
• Hastalığın alevlenme sıklığını azaltmaktır.

Doğru tanı, sabırlı takip ve kişiye özel tedavi ile hastaların önemli bir bölümünde belirgin iyileşme sağlanabilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Kronik prostatit bulaşıcı mıdır?

Hayır. Kronik pelvik ağrı sendromu olan hastaların büyük çoğunluğunda aktif enfeksiyon bulunmadığı için hastalık cinsel yolla bulaşan bir durum değildir.

Kronik prostatitte sürekli antibiyotik kullanmak gerekir mi?

Hayır. Enfeksiyon kanıtı olmayan hastalarda uzun süreli antibiyotik kullanımının faydası sınırlıdır ve gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılmalıdır.

Stres kronik prostatiti etkiler mi?

Evet. Yoğun stres ve anksiyete pelvik taban kaslarının kasılmasına ve ağrı algısının artmasına neden olarak şikâyetleri belirgin şekilde kötüleştirebilir.

Egzersiz faydalı olur mu?

Düzenli yürüyüş, hafif aerobik egzersizler ve pelvik taban gevşeme egzersizleri birçok hastada fayda sağlayabilir. Ancak uzun süre bisiklet kullanımı gibi perine bölgesine sürekli baskı yapan aktiviteler bazı kişilerde yakınmaları artırabilir.